آزادى و حیات انسانى

دین اسلام براى انسان، هم حق حیات و زندگى قائل است و هم حق آزادى; ولى آزادى را مقدمه حیات برین انسانى مى‏داند. همه آزادى‏هاى انسان، براى دستیابى به حیات مادى و معنوى شایسته اوست و به همین دلیل، وى نیازمند آزادى است و براى رسیدن به این آزادى، باید خود را از بند هوس‏ها برهاند. همه انسان‏ها در گرو رفتار خود مى‏باشند و تنها کسانى از قید این گروگان‏گیرى آزادند که در صف «اصحاب یمین‏» و پاک‏کرداران با ایمان قرار گیرند: «کل نفس بما کسبت رهینة الا اصحاب الیمین‏» ⁽⁴⁵⁾ . اکنون باید دید که «اصحاب یمین‏» چگونه خود را از این وامدارى رهانده‏اند.

قرآن و آزادى اندیشه

قرآن کریم، گشودن بند و زنجیرها را از دست و پاى مردم و آزاد کردن آنان را یکى از بهترین نعمت‏ها و ره‏آورد رسالت پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله و سلم مى‏داند: «ویضع عنهم اصرهم والاغلال التى کانت علیهم‏» ⁽³⁰⁾ . بدترین زنجیرها، زنجیر جهل و نادانى یا زنجیر بردگى و بندگى است که انسان گرفتار آنها، نمى‏تواند حقایق را بشناسد و یا پس از شناختن، به سبب اسارت، نمى‏تواند نظر خود را بیان کند و بر فرض اظهارنظر، توان اجراى مصوبات الهى را ندارد.

آزادى عقیده

دین، مجموعه‏اى از اعتقادات ویژه است که هرگز نمى‏توان آن را بر کسى تحمیل کرد. اگر اصول و مبادى دیانت‏براى کسى حاصل نشود، دین نیز در قلمرو جانش وارد نمى‏شود و از اینرو قرآن کریم، در یکى از درخشنده‏ترین آیاتش مى‏فرماید: «لا اکراه فى الدین‏» ⁽¹⁶⁾ ; دین را نباید با اکراه و اجبار به مردم تحمیل نمود.